Każdy dobry zastępowy wie, że aby mógł najlepiej prowadzić zastęp, potrzebuje solidnego wsparcia. Taką pomoc wybiera sobie sam spośród swoich harcerzy. Już wkrótce wakacje, a razem z nimi obozy, na których wszystkie zastępy muszą wykazać się zgraniem i innymi umiejętnościami. Czas najwyższy, aby zapewnić sobie pomocnika. Oto kilka rad, jak wybrać i czego wymagać od swojego podzastępowego.
Od września, od samych naborów i pierwszych zbiórek zapewne wyklarowały Ci się już stosunki i zależności pomiędzy druhami Twojego zastępu. Wiesz już, który z nich to „uśmiech zastępu”, który najlepiej biega, który nie opuścił żadnej zbiórki. Musisz ocenić teraz, którego z nich wyróżnisz zaszczytną funkcją podzastępowego. Twoja decyzja będzie miała wielki wpływ zarówno na Twój zastęp, jak i na całą drużynę. Jeżeli wybierzesz dobrze, zastęp wygra punktację obozową, rozrośnie się i będzie przykładem dla innych zastępowych. Zła decyzja, niesie ze sobą w przyszłości dużo przykrości i nieporozumień, a w najgorszym razie odejście Twojego „wybrańca” z drużyny.
Przede wszystkim, przyszły podzastępowy powinien być kolejnym po zastępowym tzw. „naturalnym liderem”. Zwróć uwagę, do kogo chłopaki zwracają się najczęściej w drugiej kolejności (do kogo idą jak zastępowego nie ma), kogo najchętniej pytają i kogo przeważnie słuchają. Z reguły, jest to dosyć łatwe do rozpoznania, ale wymaga ciągłej obserwacji i stałej czujności. Często, takim liderem jest osoba najstarsza, zaraz po zastępowym, ale może być to też ktoś najsprawniejszy i najszybszy ze wszystkich. Ważne jest, aby nasz „naturalny lider” nie wywyższał sam siebie ponad innych (taka osoba nie zdobędzie sobie zaufania zastępu).
Cechy naturalnego lidera, są niezbędne do prawidłowego pełnienia funkcji podzastępowego. Wiele będzie sytuacji, kiedy zastępowy będzie nieobecny. Wtedy wszystko wisi na barkach pomocnika. A ten, bez posłuchu u innych harcerzy, zdoła zrobić niewiele.
Bardzo ważne, aby decyzja była omówiona z drużynowym na odprawie ZZ. Twój drużynowy, w przeszłości na pewno wybrał i mianował już niejednego ważnego funkcyjnego. Może Ci doradzić i zwrócić uwagę na to, czego sam przedtem nie dostrzegłeś. Przecież Twój zastępca w przyszłości będzie takim samym zastępowym jak Ty teraz.
Podzastępowy, musi być uświadomiony przez zastępowego o jego niezastąpionej roli w prowadzeniu zastępu. Najlepiej, jeśli uda się go wysłać na najbliższy kurs zastępowych, gdzie spojrzy na wszystko z innej perspektywy. W niedalekiej przyszłości, jako jeden z zastępowych, ustalać będzie on plany pracy zastępów, plany zbiórek, gier i ognisk. Przede wszystkim podzastępowy nie może o zbiórkach myśleć jak o samej zabawie. Wie, że zbiórka przede wszystkim czegoś uczy, dopiero potem bawi.
Podzastępowy pomaga w układaniu zbiórek, ale nie może robić wszystkiego sam. Jeżeli zastępowy zaniedbuje swoje obowiązki i wszystko zrzuca na pomocnika, to wkrótce może stracić cały zastęp. Wkład podzastępowego nie powinien wynosić więcej niż połowę całej zbiórki. Najlepiej zlecać kilka pojedynczych elementów – opowiedzenie gawędy, przeprowadzenie gry czy wydrukowanie map miasta w domu.
Pamiętaj więc druhu zastępowy, abyś mądrze dobierał swoją kadrę. Dobra pomoc ze strony wybranego przez Ciebie harcerza zwielokrotni Twoje wyniki uzyskane z zastępem jednocześnie znacznie oszczędzi Ci wysiłków w samej pracy z zastępem.
pwd. Marcin Buła
