We wcześniejszym odcinku podzieliłem się z Wami spostrzeżeniami na temat funkcjonowania rywalizacji w drużynie. Dziś chciałbym kontynuować ów wątek związany z „rywalizacją-współdziałaniem-współzawodnictwem”. Mam jednak nadzieję, że tym razem uda nam się „porozmawiać” o konkretach. Postaram się w ten sposób choć trochę rozwinąć temat przedstawiony na wyjeździe do Wilna, podczas którego rozmawialiśmy o celach metodycznych.Na początku chciałbym zdefiniować czym jest ów palec wskazujący z „ręki metody”. Oto, co wygooglowałem w sieci:
Rywalizacja to postawa dominacji, polegająca na osiągnięciu celu kosztem przegranej drugiej strony. Podstawą tego stylu jest założenie wygranej.
Współzawodnictwo to jeden z najlepszych możliwych czynników motywujących, dzięki któremu nauka, praca i dochodzenie do celów potrafią być dużo bardziej przyjemniejsze – potrafią być zabawą, a żeby do czegoś dojść, trzeba kochać to, co się robi. Zarazem współzawodnictwo jest świetną szkołą – uczymy się podpatrując innych, tych najlepszych, i staramy się być lepsi od najlepszych.
Współdziałanie, czyli działanie we wspólnym kierunku, we wspólnej sprawie.
Ten element metody funkcjonuje w naszej pracy niemal automatycznie. Być może nawet do tego stopnia jest on „oczywistą oczywistością” , że już nawet w naszych planach pracy przestaliśmy go uwzględniać, opisywać, rozbudowywać, a może nawet stosować!
Chciałbym dziś skupić się na funkcjonowaniu „r-w-w” na poziomie drużyny. Bo w zasadzie tu może on być najswobodniejszy. Jak wiecie, na poziomie hufca czy chorągwi, „palec wskazujący” został znakomicie ujęty w kategoryzacji gromad zuchów i drużyn harcerzy.
Bardzo ważnym jest określenie, jak ma wyglądać i kogo będzie dotyczyć rywalizacja. Czy będziemy szukali najlepszego młodzika, wywiadowcy, ćwika czy może zdecydujemy się wyłonić najlepszy zastęp w śródrocznej i obozowej „r-w-w”. A może jedno i drugie. Właściwe postawienie celu pozwoli nam dobrać odpowiednie środki do jego realizacji. Tym bardziej, że na etapie planowania może to być logiczny i celowy sposób uniknięcia konieczności indywidualnych charakterystyk każdego harcerza. Być może w naszej drużynie Badenpowellowski duch zbiorowy zastępu będzie na tyle silny, że skupimy się na charakterystyce zastępu właśnie i jego zastępowego. Jest to oczywiście kwestia dyskusji z przełożonym i zderzenia się z jego oczekiwaniami względem pracy drużyny w danym roku. By pokazać jak dobrze postawić sobie taki cel, przygotowałem zestaw słów, które mogą się przydać przy jego formułowaniu:
stworzenie, uruchomienie, kontynuowanie, zwyciężenie, współtworzenie, współdziałanie, sprawdzanie się, przeciwnik, fair play, porównanie, team bulding, wyniki-rezultaty (tabela) itp.
Mogą (nie muszą) stać się one przydatne przy stawianiu sobie celu, np.:
- Stworzenie wizualnego rankingu za pomocą arkusza .xls zdobywanych przez harcerzy sprawności.
- Stworzenie kryteriów oceny pracy zastępów, służące podniesieniu jakości ich pracy oraz dopilnowanie, aby wszystkie zostały spełnione, by zastęp przestał być próbnym.
- Uruchomienie na stronie drużyny aktualnych wykresów punktacji zastępów.
- Zwycięstwo drużyną w turnieju halowej piłki nożnej o puchar Komendanta Łódzkiej Chorągwi Harcerzy.
- Zdobycie miana „Drużyny Orlej”.
- W z parafią przygotowanie rajdu rowerowego na orientację dla dzieci i młodzieży szkolnej z jej terenu.
Ktoś może powiedzieć: „Przecież to mieszanka programu, organizacji i metody!”. Zgodzę się z nim. W mojej pracy wyznaczam sobie – jako kryterium stawiania celów i formułowania środków ich realizacji – „dłoń metody”. Przez jej pryzmat chcę udoskonalać pracę mojej drużyny i moich podopiecznych. A co z postawą harcerza, zastępu, ZZu i drużyny? Widząc i wiedząc jakie niedoskonałości pracy metodycznej naszej drużyny wymagają poprawy, jestem w stanie, w oparciu o nie, wykształcić w moich podopiecznych określoną postawę. W końcu podczas „r-w-w” harcerz (zastęp) może:
wykształcić, poznać, działać, promować, nauczyć się, wiedzieć, zrozumieć, zmienić, rozwinąć, motywować się, rozbudzić, wskazać itp.
Co zatem może się zmienić w postawie harcerzy dzięki ?r-w-w”? Przygotowując się do zwycięstwa w Turnieju Halowej Piłki Nożnej o Puchar Komendanta Łódzkiej Chorągwi Harcerzy, chłopcy mogą:
- Wykształcić w sobie ducha współpracy w drużynie podczas treningów i przygotowań do Turnieju.
- Rozwinąć swoje umiejętności gry w piłkę nożną.
- Poznać swoje mocne strony w grze (dobór pozycji na boisku podczas gry).
- Nauczyć się szacunku do przeciwnika.
Jeśli uruchomimy na stronie aktualne wykresy punktacji zastępów, musimy pracować nad:
- Motywacją do wspólnej pracy zastępu.
- Porównywaniem poziomu wiedzy zastępu np. z historii harcerstwa.
- Rozwijamy umiejętność systematycznej pracy osoby odpowiedzialnej za funkcjonowanie strony (aktualizacja wyników).
„R-w-w” to bardzo istotny element naszej pracy w drużynie, warto zatem mieć go dobrze dookreślonego i wiedzieć jak się nim posługiwać.
Michał Stasiak
