Nie ma żadnego prostego i jednolitego schematu na zrobienie patrioty z małego harcerza. Każdy zastępowy na dobrą sprawę ma własny system kształcenia i wychowywania swoich harcerzy. On jako jedyny zna ich potrzeby indywidualne i potrafi przerobić każdy system bądź schemat, na taki, który trafi do jego ludzi.
W kształceniu postawy patriotycznej harcerzy w zastępie, najważniejszym narzędziem jest autorytet i zachowanie zastępowego. Trzeba też od razu zdefiniować, czym dla nas jest pojęcie patriotyzmu, w wykonaniu 12-to letniego młodzika. Na pewno nie będzie to sypanie datami, liczbami wojsk i wynikami poszczególnych bitew, jak w na nudnej lekcji historii. Jeżeli chodzi o patriotyzm jako znajomość historii, to całkowicie zadawalającym wynikiem jest fakt, że zastęp zna podstawy typu: Piłsudski , 11.11.1918 i 123 lata zaborów. Głównym aspektem bycia patriotą u młodego harcerza jest chętne wypełnianie pierwszego punktu Prawa Harcerskiego. Jest to bardzo szeroko zakreślony obszar kształcenia miłości do ojczyzny u harcerzy. Obejmuje praktycznie wszystkie gry i mniej ruchliwe działania na zbiórkach. Do 12-latka najlepiej dotrzeć poprzez emocje. Niech będzie dumny ze swojej Ojczyzny. Wystarczy na wzniosłym ognisku opowiedzieć lub zainscenizować jakąś wygraną walkę lub bohaterskie postawy jednostek wobec okupantów. Następnie wziąć chłopaków na grę, nastraszyć ich trochę Niemcami w mundurach i rzucić w wir akcji. Przy okazji odegraj rolę opanowanego bohatera, który wypatrzy wroga z daleka i nigdy nie da się zaskoczyć. Po takich wydarzeniach należy koniecznie dopowiedzieć po raz kolejny o bohaterstwie powstańców i zachęcić chłopaków do poszukiwania w Internecie bohaterów na własną rękę i na obejrzenie filmików na youtube (które swoją drogą potrafią chwycić za serce). W rezultacie każdy młody harcerz poczuje Polskość i dumę płynącą z tego całym sobą. Zmieni to jego nastawienie praktycznie do wszystkiego. A przy odrobinie szczęścia zacznie emanować swoją postawą na innych harcerzy (podobnie jak powinien robić pod zastępowy).
Zastępowy ma tutaj oczywiście kluczowe znaczenie. Sam fakt zaprezentowania chłopakom kilku filmów, gier czy gawęd nie wystarczy. Zastępowy musi czuwać nad emocjonalnym przeżywaniem danego wydarzenia przez zastęp. Nakręcać atmosferę gdy zajdzie taka potrzeba (patos i podniosłość chwili czyni cuda w sercach wszystkich harcerzy) . Dopytywać się chłopaków o to co myślą o powstańcach, o wojnie i o postawie ich kolegów z klasy czy rodziny do Polski i flagi. Może któryś z nich ma dziadka powstańca? Z dumą przyprowadzi go do harcówki, gdzie będzie z nim snuł opowiadania z tamtych ciężkich czasów, rozpalając przy tym serca słuchaczy (oczywiście najlepsze opowiadania to akcja, zasadzki, ucieczki i strzelaniny).
Dodatkowo należy pamiętać, że harcerze w zastępie, to małe kopie zastępowego. Łatwo poznać czy zastępowy wie jak obchodzić się z flagą, czy narzeka na swój kraj i czy w ogóle wychowuje swoich chłopaków w tym kierunku. Sprytny harcerz zauważy wszystko! „Druhu, a czemu druh każe nam znać te daty skoro sam ich nie zna?” Albo „Czemu druhowi wolno rzucać w Michała flagą a mi nie?”. Nawet, jeżeli my sami nie uważamy się za 100 procentowych patriotów gotowych oddać życie za Polskę, to tak właśnie widzą nas nasi harcerze. I tak właśnie należy grać przed nimi, jednocześnie samemu się doskonalić pod tym szeroko pojętym względem.
Marcin Buła
