W każdej drużynie harcerskiej jest tak, że ktoś przychodzi, ktoś odchodzi a inny ktoś zostaje na długi, długi czas… Można wręcz powiedzieć prawo natury, ale warto tu postawić pytanie co zrobić, żeby więcej było tych przychodzących? Dobra akcja zaciągowa to podstawa, bez młodej krwi drużyna będzie się kurczyć a w końcu zniknie.
Najlepszym sposobem na start jest pojawianie się w szkole przy której działamy. Większość dyrektorów jest pozytywnie nastawionych do harcerzy, niektórzy nawet wręcz chwalą się współpracą z ZHR jako jednym z rodzajów zajęć poza lekcyjnych rozwijających ich uczniów (taki chwyt marketingowy na rodziców szukających odpowiedniej szkoły dla swoich dzieci). Z początkiem roku szkolnego dobrze jest odwiedzić dyrekcje (po wcześniejszym zapowiedzeniu się) i zapytać o możliwość wywieszenia plakatów i zająć jedną godzinę lekcyjną każdej interesującej nas klasie. Do spotkania dobrze jest się odpowiednio przygotować: wyprać, wypracować mundur i nastawić się na ewentualne pytania o przebieg zaciągu. Kiedy już uda się nam przekonać dyrekcję co do konieczności przeprowadzenia zaciągu, dobrze jest zadbać o to żeby lekcją z jakiej zabieramy dzieciaki nie był WF. Pewnego razu nie zwróciłem na to uwagi i przekonałem się na własnej skórze, że piątoklasiści do perfekcji opanowali niektóre przekleństwa, kiedy wszedłem do szatni z informacją o odwołaniu lekcji wszyscy wspólnie skandowali „Je… harcerzy!”, akcja oczywiście doszła do skutku, ale z tej klasy mało kto przyszedł na pierwszą zbiórkę.
Kiedy mamy już ustalony dzień w jakim się pojawimy i lekcje z jakich zabieramy uczniów, najlepiej polski i matematyka :-), należy zadbać o dobrą reklamę i zbudowanie nastroju oczekiwania. W widocznym miejscu w szkole wywiesić kolorowy plakat z tajemniczymi hasłami typu: „To się zbliża”, „Już niedługo będziesz miał szansę dołączyć do Wielkiej Przygody” i „Już tylko 3 dni” i codziennie podmieniać nowym plakatem jeszcze bardziej tajemniczym niż poprzedni…
Na akcję warto jest zabrać możliwie największą liczbę osób z drużyny, nawet jeśli nie mieliby nic mówić. Lepsze wrażenie zrobi drużynowy i 20 harcerzy niż jeden gościu opowiadający, że jest nas wielu i jesteśmy fajni. Łatwiej też będzie przeprowadzić zabawy kiedy będzie parę osób, które pokażą i wytłumaczą zasady.
W wyznaczony dzień pojawiamy się w szkole i zabieramy na ok. 45 min wszystkich chłopaków z klas, które nas interesują. Najlepiej zrobić to po kolei, wiadomo, że łatwiej będzie nam zapanować nad 15 niż 45 dzieciakami. Dobrze jest wyjść ze zwykłej nudnej szkolnej sali i przejść do harcówki (jeśli jest na tyle blisko), wyjść na boisko gdzie stoją już rozłożone namioty i wywieszony małpi gaj lub przynajmniej wynegocjować jedna sale, którą możemy przerobić na tymczasową harcówkę: porozwieszać tam zdjęcia, proporce, przynieść kroniki…
Co teraz? Reklama! Mamy koło godziny lekcyjnej, żeby wyjaśnieć czym jest ZHR, przekonać chłopaków, że harcerz nie jest lamerem a harcerstwo może być wielką przygodą dla każdego. Wbrew pozorom czasu nie jest wiele, więc nie ma co skupiać się na wyjaśnianiu Prawa i uczeniu musztry, na to czas będzie w trakcie pracy śródrocznej. W tym momencie ważniejsze jest pokazanie tego co tygryski lubią najbardziej, czyli harce, zabawy i przygody…
Na zaciągach miałem zwyczaj dzielenia czasu na części.
Najpierw gawęda z pokazem pokaz. Przygotowane dziesiątki zdjęć drużyny z najciekawszych akcji, które stanowiły tło do mojej gawędy. Ważne żeby zdjęcia były ułożone w logiczną całość i pokrywały się z opowieścią. Kiedy mówię o obozie przewija się seria zdjęć obozowych, mówię o wyjeździe w góry i mamy zdjęcia gór, niby logiczne, ale warto o tym pamiętać i odpowiedni się przygotować i przemyśleć kompozycję.
Dobrą rzeczą jest zagadywanie i zachęcanie do aktywnego udziału słuchaczy: „Kto z was spał kiedyś pod namiotem? A w zbudowanym przez siebie szałasie? My na obozie miesiąc śpimy pod namiotami a na 3 dni wychodzimy do lasu i mieszkamy w zbudowanych przez siebie chatkach…”, kiedy poprzemy to odpowiednimi zdjęciami efekt murowany. Obowiązkowo dobry podkład muzyczny (moim ulubionym jest motyw z filmu „Twierdza”).
Po pokazie przychodził czas na trochę ruchu: parę zabaw, mały bieg z przeszkodami, czy wspomniany małpi gaj, pełna dowolność ważne, żeby było ciekawie i dynamicznie.
Na koniec, zanim odprowadzimy klasę do sali podajemy termin najbliższej zbiórki i dajemy ulotkę z głównymi hasłami naszego zaciągu i namiarami na nas. Odpoczywamy 5 min i bierzemy kolejną grupę. Po odprowadzeniu ostatniej klasy możemy odpocząć, ale nie na długo bo czeka nas…
Pierwsza zbiórka. Rzecz szalenie ważna, jeśli pierwsze spotkanie nie będzie ciekawe nikt nie przyjdzie na następne, więc musi być coś z „powerem” najlepiej na świeżym powietrzu. Dla drużynowego zrobienie takiej zbiórki to żaden problem, ale warto tu pamiętać o kilku ważnych elementach:
Zastępy. Od samego początku każdy powinien być przydzielony do jednego z zastępów i podlegać pod konkretnego zastępowego. Drużyna staje się bardziej otwarta na nowych członków.
Aktywny udział. „Nowy” nie może być tylko obserwatorem. Niech nie patrzy z boku na zabawę innych ale sam będzie w jej centrum.
„Power”. Należy zaprezentować w praktyce najfajniejsze elementy harcerskiego stylu życia. Pokazać w praktyce to co pokazywaliśmy na zdjęciach w szkole.
Brak anonimowości. Każdy ma swoje imię, dobrze jest przedstawić się sobie nawzajem. Naturalne jest, że od razu wszystkich nie zapamiętamy, ale na pewno integracja przebiegnie o wiele szybciej.
Udana akcja w szkole i pierwsza zbiórka, na której pojawiły się tłumy to nie koniec akcji. Schodki zaczynają się dopiero teraz – każdy potrafi przyciągnąć kogoś na jednorazową zbiórkę specjalną. Sztuką jest zatrzymać i zainteresować harcerstwem na dłużej, ale to już inna historia :-).
pwd. Radosław Podkowa HO
w ZHR od września 2001
2006-2009 Drużynowy 3PgDH-y „Matecznik”
2008-2009 Hufcowy Hufca Kraków Podgórze
2009- Szczepowy 3Pg Szczepu „Fioletowej Trójki”
