Pisanie planu pracy drużyny

Elementem niewątpliwie niezbędnym w działaniu każdej drużyny harcerskiej jest wspomniany przeze mnie w tytule plan jej pracy stworzony przez drużynowego i ewentualnych przybocznych. To od niego, jako drużynowi, winniśmy rozpocząć nowy rok harcerski, „przelewając na papier naszą drużynę” – jej postępy w stosunku do poprzednich lat, obecny stan pod każdym względem oraz dalsze plany z nią związane. Lecz to tylko bardzo ogólne spojrzenie, gdyż każdy z trzech wymienionych punktów rozgałęzia się na kolejne, które rozgałęziają się na kolejne i na kolejne. Lecz nie wolno nam się zrazić i choć napisanie dobrego planu pracy wymaga od nas dużego wkładu własnego to zawsze winniśmy PISAĆ GO PORZĄDNIE i nigdy na ostatnią chwilę, albowiem źle napisany plan pracy ODBIJE SIĘ NA TOBIE, drogi drużynowy, A TAKŻE NA TWOJEJ DRUŻYNIE. Z kolei zakładając optymistyczny wariant – dobry plan pracy napisany raz a porządnie zapewni zrównoważony rozwój Twoim harcerzom, zaś Tobie samemu spokój ducha i wiele udogodnień przy jego realizacji. Tyle wstępnego gadania i teorii – przejdźmy do konkretów. Jaki powinien bycćplan pracy, co powinienem w nim zawrzeć? Postaram się odpowiedzieć na te pytania:

PLAN PRACY

Punkt pierwszy – CHARAKTERYSTYKA
Charakterystyka – opis cech charakteryzujących kogoś lub coś ( Słownik Języka Polskiego PWN – www.sjp.pwn.pl). No dobra – zapytasz – wiem już co to charakterystyka, lecz definicja to niezwykle obszerna i mało precyzyjna. I co ja mam niby opisac? I to właśnie pytanie było Twoim błędem, drogi czytelniku, gdyż tu zaczynają się schody (dla pocieszenia jednak dodam, ze gdy je pokonasz będzie juz tylko lepiej). Dział ten bowiem tyczy dosłownie wszystkiego – od ilości posiadanych przez drużynę śledzi po indywidualne zainteresowanie każdego z naszych harcerzy – pocieszająca wizja, huh?
Jednak najlepiej zacznijmy od początku.

1) Charakterystyka drużyny – Jest to opis naszej słodkiej gromadki jako całości – tzw. charakterystyka zbiorowa. Powinniśmy zawrzeć w niej wszelkie fakty się jej dotyczące – miejsce, data oraz okoliczności powołania, drużynowych, którzy na przestrzeni dziejów jej przewodzili, środowisko w jakim działa, stan liczebny w ludziach i zastępach, kilka słów o tym jaka była rok temu i jakie postępy zdołała poczynić od tamtego czasu (czy zrealizowała założone przez Ciebie cele z ubiegłego roku) a także jej plusy i minusy na chwilę obecną.

2) Charakterystyka kadry drużyny tj. drużynowego, przybocznych, drużynowego zuchowego – Winna ona zawierać imię i nazwisko każdego członka, jego wiek, dane tele-adresowe, pełnioną funkcję, wykonywany aktualnie zawód, ukończone przez niego kursy a także po krótce opisaną jego harcerską drogę – drużyny w jakich był, stopnie jakie zdobywał, obozy na które pojechał. Zapewne zastanowicie się po co nam tu drużynowy gromady – oczywiście kiedy takowej przy drużynie nie posiadamy to „problem z głowy”. Jednak należy pamiętać, że taki zuchmistrz ma bardzo małe pole do popisu i rozwoju pracując z zuchami a my za ciężką pracę jaką w to wkłada jesteśmy mu winni uwzględnienie w planie pracy, by mógł bawic się razem z nami i nie stał w miejscu ;)

3) Charakterystyka zastępowych – Dobrze napisana składa się z wszystkich elementów wymienionych w punkcie powyżej z dodatkowym „haczykiem”. Warto by było, jakby wcisnąc tam opis osobowiści, zainteresowań, cech charakteru oraz wizerunku zastępowych przez pryzmat jednego, wybranego przez nas kryterium(na przykład – postawa w odniesieniu do prawa harcerskiego). Tu znów pozwolę sobie na parę słów komentarza, gdyż dodarliśmy do niezwykle istotnego miejsca – nasi zastępowi. Musimy pamiętac, ze jedyną drogą oddziaływania drużynowego na „zwykłego, szarego” harcerza są właśnie oni. To, jak będziemy pracowac z nimi, uwzględniając indywidualne potrzeby każdego odbije się właśnie na szeregowych. „Zastępowy odbija się w chłopcach, jak w lustrze” – rzekł ongiś BP. Teraz do naszych kompetencji należy ukształtowanie owego „odbicia”.

4) Charakterystyka poszczególnych harcerzy – pozycja zdecydowanie opcjonalna, którą polecałbym drużynowym, którzy mają za dużo czasu.

5) Opis zastępów – Krótko charakteryzujemy nasze zastępy jako całośc – wpierw oczywiście nieodłączna historia i liczebnośc, następnie niezwykle istotny dla nas stan obrzędowości i umundurowania oraz opis: jak idzie współpraca oraz integracja, na jakim polu osiągneli zadawalające wyniki a nad czym mogli by jeszcze popracowac na zbiórkach. I znów pytanie – Po co nam to? A po to, że nie jest sztuką stworzyc zastęp, który ma 10 członków, proporzec a każdy szeregowy ma po wywijce i zna jeden punkt prawa harcerskiego. Powinniśmy solennie przykładac wagę do wszystkiego po kolei – najpierw zbierzmy ludzi, potem przekażmy im wiedzę. Kiedy takową już posiądą przeprowadźmy próbę na harcerza i odpowiednio ich umundurujmy. Następnie niech zdobywaja nazwę, proporzec i tak dalej…

6) Obrzędowośc drużyny – Jest to fundament na którym stawiamy naszą drużynę. Bez niego szybko sie posypie, bądź nie będzie funkcjonowała tak, jak tego oczekujemy, dlatego jest to kolejny punkt, przy którym postawiłby duży, czerwony wykrzyknik. Dlatego odnośnik po odnośniku, powoli i starannie należy opisac nasze obrzędy w takiej formie i takim stanie, w jakim się teraz znajdują. Mam tu na myśli następujące składowe: bohater drużyny, sprawności drużyny, nasze rocznice, proporce zastępów i sztandar drużyny, procedura przyjęcia, barwy, zastęp zastępowych oraz biszkopty. Pozwoli nam to dogłębnie zanalizowac czego tu brak, co powinniśmy wprowadzic, nad czym popracowac. Wiem, że się powtarzam ale zawsze pamiętaj – obrzędowośc buduje klimat w Twojej drużynie i stanowi atrakcyjną formę dla działalności – troszcz się o nią.

7) Drużyna po obozie – Myślę, że nazwa mówi sama za siebie. Należy zadbac, by znalazła się tu dokładna charakterystyka (tak, wiem – lubicie to słowo ;D) jak to przez obóz pracowalismy, czy zrealizowaliśmy zaplanowanowane zajęcia, co udało nam sie doskonalic i jaki wkład to wniesie w pracę drużyny.

8) Struktura stopni – by wiedziec, na jakim poziomie aktualnie stoi nasza wesoła kompania warto by sobie stopnie, które skąd i nąd są dobrym odwzorowaniem stanu wiedzy, naszych harcerzy zestawic w ślicznej tabelce. Nie dośc, że jest to okazja do doskonalenia zdolności plastycznych, pomaga również dostosowac plan pracy – wiemy bowiem czego wymagac od chłopaków, a czego im jeszcze brak.

10) Środowisko zewnętrzne – Szkoła, parafia, hufiec, chorągiew, KPH – czyli wszystko o kręgach, w których się obracamy ;)

11) Zaplecze sprzętowe jakim dysponujemy – Stan magazynu szczepu, drużyny, środki finansowe oraz nasz plan na ich pozyskiwanie oraz marnotrawienie ;P. Jednym słowech krótki spis, dzięki któremu będziemy wiedziec na czym stoimy, czym dysponujemy, na co możemy liczyc w planowanych przez nas akcjach.

Zmęczony? Nie martw się, przebrnęliśmy przez niemały kawał tekstu, czysto teoretycznego dodam. W praktyce to duuużo więcej roboty. Jednak, jeśli wykonasz ją uczciwie, jej owoce będą Ci dobrze służyc. Tak więc gdy mamy już pełen obraz drużyny, na której chcemy działac warto ustalic jak chcemy DZIAŁAĆ i co chcemy ZDZIAŁAĆ. Po krótce mówiąc musimy postawic sobie cele, wstępnie je grupując: długoterminowe, krótkoterminowe, wychowawcze i programowe.

Punkt drugi – CELE

1) Cele długoterminowe – Nie jest to może nieodłączny element, jednak moim zdaniem warto postawic sobie jakiś odległy cel, który realizowac chcemy poprzez 3 lata naszego wesołego drużynowania, następnie powoli odhaczac małe kroczki – cele pośrednie które już osiągnęliśmy, by w końcu zatknąc flagę na szczycie i powiedziec samemu sobie: „udało się”…

2) Cele krótkoterminowe, cele na dany rok – Nie muszę chyba wyjaśniac. Są to napomniane przeze mnie cele pośrednie, które po zestawieniu stworzą spójną całośc – naszą drogę na upragniony szczyt

3) Cele wychowawcze – Najważniejsza rubryka w tej kategorii. Planując pracę drużyny najwaźniejsi są dla nas harcerze. To ich rozwoju pragniemy, to ich osobowości chcemy kształtowac, wychowując na świadomych swojej służby obywateli. Cele wychowawcze nam w tym pomagają są one dla nas konkretną wytyczną, ostatecznym celem, który osiągniemy poprzez zainicjowanie jakieś akcji. Na samym początku winniśmy podzielic je na kategorie. Proponowana kategoryzacja to: Praca nad Sobą, Służba Bogu, Służba Polsce, Praca na Rzecz Drużyny, Techniki Harcerskie, Tężyzna Fizyczna, Rozwój, Służba Bliźnim i Rodzinie. Dodatkowo należy podzielic każdą kategorię na poziom zaawansowania: młodzik, wywiadowca, cwik. I tu zaczynają się różne metody stosowane przez różnych ludzi. Ja osobiście podziału na stopnie, wypisania właściwych celów i ich kategoryzacji dokonuję w harmonogramie.

4) Cele programowe – Jest to akcja, wydarzenie, zbiórka która pomaga nam w realizacji celu wychowawczego.

Z racji dużego stopnia zagmatwania i komplikacji przytoczę parę przykładów.

„Cele długoterminowe:

Moim celem dalekosiężnym jest zdobycie z drużyną kategorii puszczańskiej i tytułu Drużyny Rzeczypospolitej. Cel ten możliwy jest do realizacji w perspektywie 2-3 lat. Do tej pory planuję prowadzić drużynę osobiście. W przyszłym roku planujemy uzyskać kategorię puszczańską i wziąć udział w Turnieju Drużyn Puszczańskich, aby zorientować się w jego charakterze. W kolejnym roku powtórzyć kategorię i wygrać TDP.

Cel na ten rok(krótko terminowy):

W tym roku planujemy spełnić warunki kategoryzacji drużyny puszczańskiej tak aby móc starać się o tę kategorie w roku przyszłym.”

Fragment tekstu zamieszczony powyżej jest doskonałą ilustracją długo- i krótko- terminowych celów, tego jak wzajemnie się przeplatają i cele któtkotermionowe „pośredniczą” w ostatecznym zamiarze.
Teraz to, co na „Skolemie” najwięcej problemów sprawiało, mianowicie cele wychowawcze i programowe. By czytelnie przedstawic również pozostałe dwa rodzaje celów posłużę się kolejnym przykładem:

Celem wychowawczym który chcę zrealizowac danego dnia jest doskonalenie samarytanki. Jasno wynika z tego, że zaliczę do do kategorii techik harcerskich(TH-polecam skróty) -> dla młodzika będzie to podstawowa pierwsza pomoc – omdlenie, wezwanie pomocy, dla wywiadowcy bardziej zaawansowana – poparzenia, dla cwika – urazy kręgosłupa -> celem programowym z tego wynikającym będzie zbiórka drużyny z samarytanki.

Mam nadzieję, że to już jasne – cele programowe wynikają z wychowawczych, NIGDY NA ODWRÓT.
Gdy mamy to już wszystko rozpisane (charakterystyka + cele) zostało nam tylko rozsądne ich spisanie i umieszczenie w harmonogramie pracy. Co to harmonogram pracy? To tabela składająca się z pól: data,cel wychowawczy, cel programowy, forma pracy, osoba odpowiedzialna, uwagi. Jeśli przyłożyliśmy się do poprzedniej części planu to jedyną trudnościa w tej tabeli będzie spisywanie dat z kalendarza, reszta sama ułoży się w logiczną całośc.

Punkt trzeci – harmonogram pracy

1) Data – dośc oczywiste, nawet dla mnie. W tej rubryce umieszczamy datę planowanej przez nas akcji.

2) Cel wychowawczy – Wpisujemy cel wychowawczy, jaki chcielibysmy tego dnia zrealizowac

3) Cel programowy – Akcja, która wypisany wcześniej cel wychowawczy pomoże wdrożyc (zbiórka druzyny, gra samarytańska, biwak…)

4) Forma pracy – Wymianiamy tu formy pracy, które się pojawią i którymi będziemy realizowac postawione cele

5) Osoba odpowiedzialna – Osobnik, który swoją głową za wszystko ręczy – nie zawsze musisz to byc Ty ;)

6) Uwagi – Nasze uwagi odnoście wyposażenia, przewidywanego czasu itp.

Ahhhhh. I tym samym dobrnęliśmy do końca. Jeśli jeszcze nie zasnąłeś, waląc głową w klawiaturę to dziękuję, gratuluję i przepraszam. Dzięki za wytrwałośc, tejże Ci również gratuluję a przepraszam za nieporadny język i próby tłumaczenia :)

Michał Michalczewski

Bibliografia:
Notatki z kursu metodycznego druzynowych harcerzy „Skolem 2009”
Pismo Instruktorskie ZHR „Pobudka”
Wikipedia