Najłatwiej jest odpowiedzieć – zastępowi (drużynowy i przyboczny oczywiście też), czasami jednak struktura naszego ZZ-tu zależeć będzie od uwarunkowań naszej pracy harcerskiej. Niezależnie jednak od pełnionej funkcji warto postawić przed członkami ZZ-tu pewnie wymagania wstępne, które będą dla nich przepustką do ZZ-tu. Chodzi tu przede wszystkim o pewną postawę, która musi ich charakteryzować:
| Postawa: | Konkret: |
| Przestrzeganie Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego; | Harcerz stara się być przykładem dla innych w sferze Przestrzegania Prawa Harcerskiego, pracuje nad sobą. |
| Postawa służby; | Wyłączna odpowiedzialność za jeden element pracy drużyny. Funkcja zastępowego, przybocznego, drużynowego. Być może także inna funkcja: chorążego, kwatermistrza drużyny. |
| Szczera wola rozwoju harcerskiego; |
Zdobywanie stopni i sprawności. Uczestnictwo w odpowiednich szkoleniach – warsztatach zastępowych, kursach metodycznych etc. |
| Aktywne uczestnictwo w bieżącej pracy drużyny; |
Niezawodny udział w zbiórkach i wyjazdach drużyny. Nieobecność tylko usprawiedliwiona. |
| Odpowiedzialność za siebie; |
Kiepskie wyniki w nauce, konflikty z rodzicami nie mogą być wymówką dla „zawalenia” któregoś ze swoich obowiązków wobec drużyny. Członek ZZ powinien potrafić samemu odpowiednio sobie zorganizować czas, tak, by drużyna nie cierpiała z powodu jego błędów. |
W każdej grupie mamy ludzi o różnym poziomie zaangażowania i poziomu pracy. Tak samo jest i w ZZ. Ażeby móc indywidualnie pracować z każdym z harcerzy z naszego Zastępu Zastępowych, należy zdać sobie sprawę, na jakim poziomie się on znajduje. Gdy przeprowadzimy tego typu test, będziemy wiedzieli, na kim możemy stuprocentowo polegać, a nad kim trzeba mocno pracować, a kogo być może trzeba zdyscyplinować lub nawet przeprowadzić męską rozmowę dotyczącą przyszłości w drużynie. Nic bowiem bardziej nie rozbija ZZ-tu, jak brak jedności.
Poniżej przedstawię 5 poziomów rozwoju harcerza w ZZ:
1. Uczciwość
2. Spełnianie obowiązków
3. Wspólnota z grupą
4. Inicjatywa
5. Kompetencje
Poziom 1 – Uczciwość
Uczciwość to początkowe i podstawowe kryterium, które daje przepustkę do bycia członkiem ZZ-tu. Brak uczciwości i życia w prawdzie to koniec wspólnoty. Jeśli Twój harcerz nie jest wobec Ciebie uczciwy, nawet jeśli byłby przybocznym, to czas na męską rozmowę. Albo uczciwość i szczerość albo to już nie jest harcerstwo.
Poziom 2 – Spełnianie obowiązków
Zastęp Zastępowych to nie kółko wzajemnej adoracji. Tutaj każdy musi wykonać ciężką pracę, by być członkiem tej wspólnoty. Takie są zasady i są one niezmienne. Rozliczaj harcerzy z powierzonych im obowiązków, chwal tych, którzy ciężko pracują.
Poziom 3 – Wspólnota z grupą
Gdy już Twoi harcerze są wobec Ciebie uczciwi i wypełniają swoje podstawowe obowiązki , możesz zaoferować im najwspanialszą nagrodę, na jaką Cię stać. Siebie samego i obecność w tej wspaniałej wspólnocie, jaką jest ZZ. Daj harcerzom szansę przeżyć ciekawe przygody, nawiązać więzi prawdziwej męskiej przyjaźni. Daj im poczuć siłę bycia razem.
Poziom 4 – Inicjatywa
Po pewnym czasie dobrej pracy w ZZ-cie inicjatywa pojawi się samorzutnie. Usłyszysz wtedy na odprawie to magiczne zdanie „A może byśmy…”. Część z tych pomysłów będzie niedopracowana. Być może nawet nie wystarczy motywacji, by pociągnąć to dalej, ale to zdanie oznacza, że Twój harcerz zaczął się utożsamiać z drużyną i jej misją. Pamiętaj, że jest to niezwykle cenne i nie wolno Ci tego zabić, dlatego twórczo rozwijaj przedstawione pomysły i nadawaj im sens, a nie krytykuj i oceniaj.
Poziom 5 – Kompetencje
„Kompetencje” to szczyt rozwoju harcerza w grupie. Lecz tak samo, jak ze zdobyciem szczytu góry, tak i w tym wypadku podejście pod niego nie oznacza jeszcze zdobycia. Teraz, gdy Twój harcerz jest wobec Ciebie uczciwy, wypełnia swoje obowiązki, dobrze się czuje w grupie w pełni utożsamia się z misją drużyny, czeka Was wiele wspólnej pracy.
Pamiętać należy, że kolejność jest nie do zmiany! Jeśli nagle okaże się, że Twój harcerz, na którym zawsze mogłeś polegać nagle zacznie kombinować i zauważysz, że nie zawsze jest z Tobą szczery, to za żadne skarby nie wolno Ci przejść obok tego obojętnie. Być może ma on jakiś poważny problem, ze sobą, w domu, czy w szkole, który jest ponad jego siły, a może przyczyny są jeszcze inne. Bez wątpienia pozostaje jednak fakt, że właśnie znalazłeś się z nim w pierwszym punkcie i przyszedł czas na prawdziwą męską rozmowę…
phm. Piotr Czaiński HR
