Wielu z nas spotyka się z funkcją referenta ds. harcerzy dopiero podczas prowadzenia drużyny, gromady lub nawet jeszcze później. Praca referenta nie jest widoczna na pierwszy rzut oka, a on sam kryje się jakby w cieniu całej komendy chorągwi. Kim tak naprawdę jest referent do spraw harcerskich? Jaki jest jego zakres kompetencji i kto może liczyć na jego pomoc?
Referent do spraw harcerskich w Łódzkiej Chorągwi Harcerzy, obok specjalistów od pionu zuchowego czy wędrowniczego oraz hufcowych, jest funkcyjnym należącym do Rady Chorągwi. W myśl brzmienia nazwy tej funkcji do jego obowiązków powinno należeć troszczenie się o właściwy stan pionu harcerskiego i jakość pracy drużyn harcerskich. Jako że to właśnie drużyny harcerskie stanowią większą część jednostek, wydaje się, że referent powinien być prawą ręką komendanta, a w niektórych sprawach nawet go odciążać.
Niewielu przede mną… Musimy zdać sobie sprawę, że tradycja tej funkcji w naszej Chorągwi nie jest długa. Przez pierwsze miesiące pełnienia tej funkcji próbowałem wracać pamięcią do służby innych instruktorów-referentów, aby przypomnieć sobie ich działania i w ten sposób wypracować zakres kompetencji należący do tej funkcji. Oprócz organizacji TDL i wysłania kart kategoryzacyjnych nie przypominałem sobie nic innego. Stąd też wydawało mi się, że te dwie rzeczy są jedynym i naturalnym obowiązkiem referenta.
Zakres kompetencji… Tak naprawdę trudno określić obowiązki spoczywające na referencie. Priorytetem jest, aby zajął się on sprawą drużyn harcerskich i ich wysokim poziomem działania i tym samym pomagał komendantowi w monitorowaniu tych jednostek. Jednak co to ma w praktyce oznaczać? Z moich obserwacji wynika, że powinien skupić się on na stwarzaniu pola do rywalizacji między drużynami. Ponadto powinien dbać o ogólny rozwój pionu harcerskiego. Ważną rolą referenta jest nagłaśnianie imprez w Chorągwi i zapraszanie na nie drużyn, przekazywanie informacji organizacyjnych. To pozwala wyjść jednostkom ze swojego macierzystego środowiska i aktywnie uczestniczyć w życiu całej Chorągwi.
Warto aby referent miał wyrobione zdanie o drużynach, szczególnie tych aspirujących o najwyższe miano i tych, które radzą sobie najsłabiej. Najlepszym sposobem na to są wizytacje, które pozwalają na namacalne sprawdzenie stanów wybranych jednostek. Kontrola przeprowadzona w asyście hufcowego czy komendanta pozwoli na podniesienie prestiżu wizytacji.
W Łódzkiej Chorągwi Harcerzy utarł się dość naturalny zwyczaj, że to właśnie referent odpowiedzialny jest za kontrolowanie organizacji Turnieju Drużyn Leśnych. Bywa tak, że to on sam staje się komendantem Turnieju, ale nie musi być to regułą. Jest to dobre wyjście, ponieważ wzbogacony o opinię nabytą podczas wizytacji, może bardziej sprawiedliwie przeprowadzać TDL.
Powielanie funkcji… Podczas pełnienia tej funkcji miałem niejednokrotnie wątpliwości. Nie do końca wiedziałem, kiedy wchodzę komendantowi w kompetencję, a kiedy dane zadanie to moja rola. Ile inicjatywy powinienem wykazać, żeby dobrze działać, a gdzie powinienem przyhamować, żeby nie zabierać pracy hufcowym. Doświadczony tą funkcją mogę stwierdzić, że referent powinien być metodyczną oraz po części organizacyjną pomocą komendanta.
Koniec epoki… Artykuł ten jest swoistym podsumowaniem i zakończeniem istnienia funkcji referenta w ŁChH (na pewno na kilka miesięcy; co będzie dalej, zależy od decyzji przyszłych komendantów). Praca na tym stanowisku zgoła różniła się od pełnienia funkcji drużynowego. Brakowało mi bezpośredniego wpływu na harcerzy i działania w terenie/na obozie. Ponadto dużo czasu zajęło mi wdrażanie się na funkcję oraz przyzwyczajanie się do nowego przydziału kompetencji. Z jednej strony nie zawsze mogłem odnaleźć się prawidłowo na tej funkcji i podzielam zdanie obecnego komendanta o jej zniesieniu; z drugiej jednak strony, przeprowadzenie rywalizacji przedzlotowej (zwieńczonej zlotem w Wiśniowej Górze) i organizacja TDL na zawsze pozostawią dobre wspomnienia o referencie harcerskim.
Bartek Kordasz
