Instruktor harcerski z definicji utożsamiany jest z wychowawcą. W naszej organizacji – której podstawowym zadaniem jest właśnie wychowywanie – mamy do czynienia z różnymi rodzajami młodzieży – zarówno z tą (jak się mawia) z 'lepszych’, jak i 'gorszych’ domów. W oparciu o lekturę „Dżumy” Alberta Camus’a postanowiłem podczas praktyk realizowanych w jednym z łódzkich liceów poznać zdanie uczniów na temat „dżumy naszych czasów”. Wśród problemów dzisiejszego świata licealiści wymieniali (starałem się jak najmniej ingerować w podawaną przez młodzież treść):
a. nowe odmiany chorób na które nie ma lekarstw, ale też te, których nie jesteśmy w stanie uleczyć – np. AIDS.
b. pogoń za dobrami materialnymi i sukcesem, nie zważając na innych ludzi. Problem pogoni za bogactwem był jednym z dwóch najczęściej zauważanych. Uczniowie zgodnie wskazywali, że „rodzice pogrążeni w pracy zapominają o ważnych rzeczach. O tym, że ich dzieci mają urodziny, lub problemy sercowe w szkole.” , „cały czas ludzie chcą mieć coraz więcej pieniędzy, tłumacząc się, że wtedy będzie lepiej”. „Ciągła praca staje się gettem, z którego nie umiemy się wydostać”. „Ludzie coraz częściej myślą tylko o sobie, o swoim dobrze, potrzebach materialnych, często zapominają o innych nie licząc się z uczuciami i prawem.” „[Ludzie] zapominają o wartościach międzyludzkich dla wartości materialnych”.
c. wojny, które powodują śmierć i cierpienie setek tysięcy ludzi.
d. Internet, gry komputerowe, portale (nasza-klasa, fotka.pl, facebook) – „Internet – dla jednych źródło wiedzy, dla innych sposób spędzania wolnego czasu. Rozwinął się na tyle, że nie można go już wycofać – wbrew pozorom prowadzi do odizolowania się od codziennych realiów świata”. „Internet kradnie ludziom masę czasu, który mogliby spędzić z bliskimi sobie osobami. Nie da się go pokonać, a ludzie nie wiedzą ile im to czasu zabiera”. „Jest to środek masowego przekazu, który wywiera ogromne znaczenie na opinię publiczną, a także na życie poszczególnych osób. Internet tak jak dżuma, rozprzestrzenia się coraz szybciej- staje się elementem życia, codzienności ludzi uzależniając ich od siebie”.
e. przejawy komercjalizacji wszystkich dziedzin życia – również sfery duchowej– „w dzisiejszych czasach nawet takie wydarzenia jak święta kościelne są jakby 'na sprzedaż’. Ludzie często starają się jedynie zarobić na tych wydarzeniach całkowicie zapominając o ich prawdziwym znaczeniu.”
f. telefon komórkowy – „poprzez smsy i telefony tracimy możliwość i konieczność bezpośredniego kontaktu z ludźmi. jest to konsekwencją ułatwiania sobie życia na wszelkich możliwych płaszczyznach – kiedyś, aby z kimś porozmawiać trzeba było się wysilić, znaleźć czas, spotkać, i rozmawiać w cztery oczy. Teraz sztuka dialogu zupełnie zanika.”
g. zanik kultury osobistej – „z pokolenia na pokolenie zachowanie ludzi jest coraz bardziej nieodpowiednie, mówienie 'dzień dobry’ sąsiadom lub nauczycielom sprawia młodzieży coraz większą trudność, nie biorąc już pod uwagę takich zwrotów jak 'przepraszam’, czy 'dziękuję’.”
h. dyskryminacja– „jest zjawiskiem masowym, działa falowo. Dyskryminacja będzie zawsze, i nie da się jej pokonać -brak tolerancji może doprowadzić do wielu problemów i zatargów dotyczących całej ludzkości”.
i. zbyt małe czytelnictwo książek– „ludzie w naszych czasach wolą posiedzieć przed komputerem, w Internecie, przed telewizorem niż czytać. Coraz popularniejsze stają się Audiobooki – czyli nagrania np. szkolnych lektur, które wystarczy wysłuchać.”
j. narkotyki – „choć nie są wszechobecne, to pochłaniają wiele ofiar i pomimo walki jaką toczy Policja, Rządy Państw oraz różne fundacje. Coraz więcej młodych ludzi po nie sięga marnując przez nie swoje zdolności i życie. Narkotyki obok alkoholu i papierosów są największym niebezpieczeństwem na które jesteśmy w dzisiejszych czasach narażeni”.
Jak widać, uczniowie sami świetnie zdają sobie sprawę z tego, co jest dla nich największym zagrożeniem. Z perspektywy naszej pracy wychowawczej powinniśmy zatem przyłożyć szczególną uwagę, aby nasi podopieczni wzrastali w dobrym środowisku.
„Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”
Współczesność stawia przed młodzieżą wiele problematycznych wyborów. Tym bardziej, jeśli chcemy wychowywać ludzi wartościowymi, kierujących się w życiu pewnymi zasadami, musimy być przygotowani na ataki z zewnątrz. Druhowie! Nie zapominajcie w natłoku szkolenia Waszych podopiecznych w zakresie technik harcerskich, o obowiązku kształcenia ducha i postawy godnej wzorowego obywatela Polski.
Przywróćmy harcerstwu dawny blask i stójmy na straży jej idei w codziennej, ciężkiej pracy – to wyzwanie trudne, ale godne przeżywającej już blisko 100 lat na terenie naszego kraju metody harcerskiej. I to wszystko zależne jest całkowicie od nas!
phm. Sebastian Grochala HR
