Zlot zorganizowany głównie siłami krakowskich instruktorów Kręgów Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego, w dniach 18-20 września 1981 roku na Błoniach w Krakowie, z okazji 70. rocznicy powstania harcerstwa. Kadrę Zlotu tworzyli: komendant Zlotu hm. PL Ryszard Wcisło, z-ca Komendanta – hm. Wiesława Stojek, hm. PL Zbigniew Sabiński oraz oboźny zlotu – hm. PL Maria Ciechanowska.
Ilu było uczestników Zlotu?
Na apelu rozpoczynającym odliczyło się 5130 uczestników, ale ogólnie myślę, że przez bramę zlotową „przewaliło się” około 6500 harcerek i harcerzy.
Co było najciekawszym momentem zlotu?
Największym- historycznym akcentem było ognisko podczas, którego swoją gawędę opowiedział Stanisław Broniewski „Orsza”. To było największe przeżycie zlotowe, był to powrót do korzeni. Naczelnik „Szarych Szergów” powiedział wtedy: „Szare Szeregi- nie sposób o nich mówić, jeśli się nie spojrzy wstecz, nie spojrzy w przód do rzeczy, które zrodziły się z Szarych Szeregów. Zrodziło Nas 20-lecie niepodległości, wychowało tą młodzież, która żywiołowo utworzyła organizację konspiracyjną. To wielki egzamin 20-lecia zdawany w jednej chwili, egzamin ten zdawały wszystkie czynniki, które wychowywały młodzież w 20-leciu: nasze rodziny, nasi rodzice, Ci którzy walczyli w I Wojnie Światowej, nasi nauczyciele, szkoła, kościół, wojsko i organizacje, a wśród nich Związek Harcerstwa Polskiego. Tak powstały Szare Szeregi. Powstały żywiołowo. Wszędzie tam, gdzie przewalił się front, gdzie nastała noc okupacji, tam od razu, natychmiast powstawała organizacja harcerska. Szare Szeregi to drużyny, zastępy, to braterstwo i służba!”
Jak oceniacie realizację programu zlotu?
Była to trudna sprawa w trzech dniach taki zlot odbyć. Uważam, że zlot był udany, spełnił wszystkie swoje zamierzenia jakie były zamyślone i organizacyjne i programowe. Program został zrealizowany w całości, te trzy dni wiecznego ruchu w Krakowie- pokazanie miasta. Sprawdzenie się techniczne w terenie, sprawdzenie współżycia tu na miejscu bez żadnych kolizji, bez żadnych uchybień czasowych- to było wspaniałe. Uważam, że to był pokaz dużej szkoły. Był sprawdzianem dużych umiejętności organizatorskich dużego zespołu ludzi [instruktorów]. Młodzież pełna radości i zmęczenia.
Co było powodem zorganizowania Zlotu i jakie w związku z tym były wasze oczekiwania?
Sytuacja w kraju stworzyła możliwość powrotu do zaniechanych form działalności harcerskiej i fakt także, że obchodziliśmy 70 lecie harcerstwa polskiego pomagał nam w powrocie do tych tradycji jakie ciągle w Związku Harcerstwa Polskiego silnie tkwiły. Te drużyny, zastępy, które uczestniczyły w zlocie wymieniły doświadczenia, przeżyły historyczne jubileuszowe momenty.
Podstawową zmianą jaką oczekiwaliśmy w Związku Harcerstwa Polskiego to praca z kadrą, z instruktorami. Uważaliśmy, że wszystko w Związku zależy od instruktora, który prowadził jednostkę harcerską. Harcerstwo to potęga, jak się okazało w drużynach była zgodna praca z ideałem służby bliźnim i Ojczyźnie, w zgodzie z Prawem Harcerskim.
Co było największym zaskoczeniem?
Byliśmy zaskoczeni, kiedy na dworcu zobaczyliśmy szereg hufców, szczepów, drużyn wzorowo umundurowanych, których nie podejrzewaliśmy o tak dobrą prace [harcerską] i pracę tę potwierdziły one na zlocie. Najistotniejszą sprawą jaką zlot przyniósł ze sobą to dla każdego zastępu możliwość usytuowania się na mapie harcerskiej Polski. Było wiele rozczarowań i niespodzianek, ale wydaje się, że te zastępy, które przyjechały na zlot będąc słabszymi jednostkami wiele nauczyły się od jednostek silniejszych. Instruktorzy w tamtej chwili bardzo podkreślali konieczność przestrzegania przez kadrę prawa harcerskiego, konieczność służenia młodzieży za wzór- nie tylko teoretycznie, ale przede wszystkim praktycznie.
„Wywiad” jest de facto relacją, która została odtworzona z fragmentu nagrania filmowego rozmów prowadzonych w trakcie Zlotu w Krakowie w 1981 roku. Pytania w nim postawione są dostosowane do treści, którą ze wspomnianego nagrania autor umieścił.
opracował: Michał Stasiak
